Sanne: ‘Dit lichaam wil ik niet hebben. Vooral die huid niet.’

 

Sanne heeft een enorme hekel aan haar huid en piekert geregeld over BDD. Zou ze het hebben? Soms denkt ze van wel, soms ook weer van niet. Hoe dan ook, ze vindt dat haar lichaam niet bij haar past. Ze schaamt zich er zelfs voor. Ze vraagt zich ook constant af wat mensen van haar vinden. Van haar bewegingen, en van haar gedrag. Eigenlijk is ze er zowat de hele dag mee bezig. Niet zozeer met rituelen, zoals veel mensen met BDD, maar in haar hoofd. Ze kan zich ook makkelijk verplaatsen in mensen die zó van hun eigen lichaam walgen dat ze de deur niet uit durven. Zelf kan ze die dwang nog weerstaan, maar ze is er sinds haar twaalfde wel een paar keer depressief door geworden.

 

‘Koningin der lelijkheid’

Sanne herinnert zich dat ze zich in groep 1 al steeds aan het vergelijken was met klasgenootjes. Ze was langer dan de anderen en ze vond zichzelf erg lelijk. En ze deed van die vreemde dingen. Tenminste, dat vond ze zelf. In groep vier deed ze graag de radslag. Daar was ze erg goed in en op een dag deed ze dat kunstje plotseling midden in de V&D. Zomaar, heel impulsief. De andere klanten reageerden verbaasd. ‘Raar voor zo’n grote meid.’ Als ze er nu nog aan terugdenkt! Ze kon wel door de grond zakken. Dat had ze vaker. Dat ze zomaar dingen deed waarvoor ze zich later geneerde. Op de basisschool werd ze veel gepest. Ze noemden haar daar ‘koningin der lelijkheid’. Sanne: ‘Ik beschouwde het als een bevestiging van mijn eigen ideeën. Daarom vond het eigenlijk heel normaal dat ik altijd gepest werd. Logisch toch, als je zo lelijk bent…’

Depressief dolend door de gangen van de havo

In het voortgezet onderwijs verergerde haar negatieve zelfbeeld, o.a. doordat ze last kreeg van acne. Ook toen vergeleek ze zich constant met leeftijdgenoten: ‘Als ik er nou toch ook eens mooi uit zag. Dan zou ik wél gelukkig zijn.’ Ze weet nog precies hoe ze zich voelde, depressief dolend door de gangen van de havo. Ze kwam meermalen in de hulpverlening terecht. In de tweede ging het beter, maar in de derde was het weer mis, Goed mis! Op haar veertiende liep ze weg van huis en werd ze uiteindelijk opgevangen in de crisisopvang. Daar vertelde ze dat ze zich foeilelijk voelde.

‘Vechtsport, met die lelijke voeten?’

Dat ze op haar 15de een vriendje kreeg, veranderde nauwelijks iets aan het gevoel over zichzelf. Ze dacht zelfs geregeld aan zelfmoord en ze ging voor de zoveelste maal in therapie. Over de leuke dingen waarvan haar vriendinnen in hun tienertijd genoten, hing bij haar een constante grauwsluier. Vooral door haar ‘lelijke huid’. Ze hield ook erg van bewegen en wilde dolgraag gaan sporten. ‘Vechtsport bijvoorbeeld, of ballet. Maar dat kon ik toch niet gaan doen, met die lelijke voeten.’ Haar afkeer betrof vooral haar huid, maar daarnaast ook haar handen en voeten. Sanne: ‘Die zijn vaak koud en rood. Geen gezicht, daar schaam ik me vreselijk voor. Ik vind het niet prettig als anderen die zien.’ Als het even kan houdt ze haar handen en voeten dan ook uit beeld.

‘Veel make up staat me gewoon niet’

Je zou verwachten dat Sanne veel tijd zou besteden aan het verdoezelen van haar ‘lelijke huid’, maar dat valt eigenlijk wel mee. Zijn BDD-patiënten soms uren bezig voor ze de deur uit durven, bij haar neemt het hooguit een uurtje in beslag. Ze wast elke dag haar haar en is daarna een tijdje bezig om het in model te krijgen. Ook met de foundation valt het mee. Sanne: ‘Ik ga niet hele plakkaten opdoen. Dat is slecht voor je huid en ook niet mooi. Als ik eyeliner op heb, zie ik er heel raar uit. Ik doe gewoon mascara op en dat is het dan. En ik smeer iets op de puistjes. En dan maar hopen dat ik niet teveel puistjes heb, want dan voel ik me meteen een stuk slechter.’

‘Soms ben ik me de hele dag aan het verkleden’

Sanne vervolgt: ‘De meeste tijd zit eigenlijk in het kiezen van de juiste kleding. Voor ik iets gevonden heb waarin ik me oké voel! Vaak heb ik het gekocht omdat ik het mooi vond. Maar als ik het dan thuis aantrek zie ik dat het me gewoon niet staat. Dan heb je dat weer, dat lichaam hoort niet bij mij! Ik kies nogal eens zwart, daar voel ik me nog het beste bij.’ Veel tijd besteedt ze ook aan het vinden van een sieraad. Sanne: ‘Zo’n detail is voor mij erg belangrijk. De juiste combinatie kan er voor zorgen dat ik goed de dag doorkom. Soms ben ik de hele dag bezig om me te verkleden. Als ik maar even de kans krijg, kijk ik in de spiegel. Nog even terug om te zien of m’n haar goed zit. Doe ik m’n jas aan, dan nog even kijken of die wel goed zit. Of m’n sjaal, of m’n tas. Ik check wel vaak.’

‘Soms valt het wel mee met mij’

Momenteel gaat het goed met Sanne. Ze is inmiddels 20 en volgt een hbo-opleiding. Stukje bij beetje leert ze wat positiever over zichzelf te denken. Ze loopt stage bij een gezondheidscentrum. In contact met de klanten blijft de afkeer van haar lichaam wel erg vervelend. ‘Ik heb toch nog steeds dat ik zit te denken: Hoe zit ik erbij? Zit mijn haar wel goed?´ In de opleiding is veel aandacht voor zelfreflectie. Ik heb er vaker feedback over gevraagd. Het is natuurlijk niet goed als je er onzeker bij gaat zitten, maar meestal is dat gelukkig niet het geval.’

BDD ja, BDD nee?

Hoewel het goed gaat, speelt BDD nog steeds in haar hoofd. Heeft ze het nou wel of heeft ze het nou niet? Regelmatig surft ze naar www.bdd-info.nl een website over BDD, en herkent dan veel in de verslagen die daar te lezen zijn. En in de reacties op het Forum. Ook bij de BDD-aflevering van Breingeheim voelde ze veel verwantschap met de mensen die daar te zien waren. Hoewel, zoveel tijd als die besteden aan het maskeren van de lichaamsdelen waarover zij walgden… En ze heeft ook geen vermijdingsgedrag. Sanne probeert wel eens een confrontatie met de buitenwereld te voorkomen, maar meestal functioneert ze prima. Maar ze moet soms nog veel moed verzamelen op de deur uit te gaan. En ze is ook wel bang voor een terugval. Ze heeft zich daarom voorgenomen om, zodra dat gebeurt, de BDD-test te doen op deze website. En, als ze maar even aarzelt, een mail te sturen naar dokter Nienke Vulink van het behandelcentrum van het AMC voor een gesprek.