Nico: ‘Een kleine hoop gaat er door mijn hoofd: Als ik eenmaal uit ben gestapt zal het wel beter gaan.’

 

Mijn eerste heftige paniekaanval kreeg ik in de trein. Deze ervaring had zoveel indruk op mij gemaakt, dat ik besloot hem op te schrijven. Het verhaal is in de periode geschreven dat ik nog niet wist dat ik paniekaanvallen had.

 

De eerste schok

De deuren gaan achter me dicht. Ik loop een coupe binnen en zoek een plek waar het niet druk is. Aan de rechterkant bij het raam vind ik twee lege stoelen, ik ga zitten en tuur uit het raam. Ik zet mijn mp3-speler iets zachter, zodat men niet hoeft mee te genieten met de herhalende beat die in mijn oren pompt. De trein start op en zo gauw deze de eerste voorwaartse beweging maakt, voel ik een hevige schok door mijn lichaam gaan. Deze ‘elektriciteitstoot’ zorgt ervoor dat ik me opeens erg gespannen en ongemakkelijk ga voelen; van het een op het andere moment. Gedachten maken mij meester: ‘Wat is dit? Dit voelt helemaal niet goed…. Zoiets heb ik nog nooit meegemaakt. Krijg ik een hartaanval, een beroerte? Sta ik op het punt flauw te vallen?’ Allerlei doemscenario’s flitsen door mijn hoofd, terwijl er drie minuten geleden niets aan de hand was.

Door de spanning die deze gedachten met zich meebrengen begin ik me steeds meer te focussen op de details van mijn zintuigen. Ik zie de herhalende structuur van de spoorlijn die steeds sneller voorbij raast. De pompende beat die mijn oren binnengaat, verandert in een hypnotiserende eenheid van abstracte geluiden. Gevoel lijkt uit mijn armen en benen weg te trekken, waardoor de gedachte aan ‘verlamming’ onvermijdelijk is. Mijn ademhaling gaat sneller en sneller en ik leg mijn hand op mijn hart om de slagen per minuut te tellen.

Helse gedachten

Ik snap er niets van. ‘Wat overkomt me? Oké, ik was wel vaker gespannen waardoor ik me lichamelijk niet goed voelde. Maar dit is anders. Iets waar ik geen grip op krijg.’
Om de grote hoeveelheid spanning tegen te gaan, trek ik de oordopjes uit mijn oren en haal ik diep adem. Veel helpt het niet, want de pratende mensen om me heen en het geluid van de trein zorgen ervoor dat ik weer nieuwe onderwerpen heb om me op te focussen. Ik hoor geen stemmen, ik hoor abstracte vervormingen die als een donderslag mijn hoofd binnenstormen. Mijn gedachtegang neemt helse vormen aan: ‘Ik word gek, ik draai door…’

Hoop?

De treinreis van 15 minuten, die een eeuwigheid lijkt te duren, komt tot zijn eind. Al ver voordat het gele gevaarte het station oprijdt, loop ik naar de deuren. Ik pak de stangen vast die bij de uitgang hangen en denk: ‘Schiet op, doorrijden!.’ Het zweet breekt me uit en ik begin te trillen op mijn benen. Op het rangeertraject word ik door elkaar geschud en bij de kleinste beweging lijk ik neer te vallen. Een kleine hoop gaat er door mijn hoofd: ‘Als ik eenmaal ben uitgestapt zal het wel beter gaan.’

Maar niets is minder waar. De deuren gaan open, ik stap uit en zie mensen als bezetenen door elkaar lopen en voel me als een mier die elk moment door deze massa vertrapt kan worden. Mijn enig doel is dan ook ‘overleven’.
Ik loop verdwaasd de roltrappen op en voel steeds meer gedachten opkomen. Een grote panische angst neemt bezit van me en ik krijg steeds meer het gevoel dat ik er niet aan kan ontsnappen. Waar ik ook ga of sta, nergens voel ik me veilig en ben ik gevangen in een niet te verklaren angst.

Niet meer in deze wereld

Eigenlijk zou ik de volgende trein moeten nemen naar mijn eindbestemming, maar ik besluit dat niet te doen omdat ik dat gewoonweg niet meer durf. De enige plek waar ik me nu veilig zou kunnen voelen is thuis, in mijn bed, weg van alles en iedereen.
Gelukkig staat de trein al gereed als ik het perron op kom lopen. Ik bereid me voor op een heftige terugreis. Ik ga weer zitten en maak alles opnieuw mee, alleen is het geheel erger geworden: ik tril, alles voelt klam en het lijkt erop dat ik verlamd raak. Na een lange aarzeling besluit ik te gaan lopen, zodat ik een direct bewijs heb dat mijn ledematen nog functioneren. Heen en weer sjok ik door de coupés. Ik zie telkens dezelfde mensen en voel dat ze mij afkeurend aankijken. De geluiden om me heen kan ik niet meer logisch plaatsen en gaan een eigen leven leiden. Als het allemaal nog niet genoeg is, begin ik last te krijgen van mijn maag en word ik misselijk.

Het moment is nu aangekomen dat ik ‘niet in de wereld sta’. Alles zie ik met een soort waas voor mijn ogen en lijkt zich als een film af te spelen. Het leven komt ontzettend hard binnen, maar tegelijkertijd sta ik er kilometers ver vanaf. De enige manier om mezelf tot orde te roepen is te vluchten naar het toilet; een plek waar ik niet word ‘lastiggevallen’ door de omgeving. Ik ga er dan ook heen met de gedachte: ‘Ik blijf hier zitten en sta weer op als de trein stopt.’

Kalm

De trein rijd het perron op en ik haast me naar de uitgang, zodat ik niet achter een uitstappende menigte hoef te staan. Mijn handen zijn klam en ik pak de stangen stevig vast, zodat ik niet zal vallen. Als de deuren eenmaal openen ga ik lopen. Nee rennen, want ik wil zo snel mogelijk deze hel uit. Hier en daar stoot ik wat mensen aan, maar ik kon me niet verontschuldigen omdat ik daar simpelweg niet mee bezig ben. De panische angst is er nog steeds en ik ben er ook nog steeds niet achter hoe dit mij kan overkomen, wat het überhaupt is. Ik loop het station uit, dan het centrum. Na 30 minuten lopen en piekeren word ik opeens… kalm.

Hoe het verder ging

Na deze heftige ervaring besloot ik hulp te zoeken. Ik ging naar de huisarts die mij doorstuurde naar het GGZ. Hier volgde ik drie jaar cognitieve gedragstherapie, waardoor ik irreële angstgedachten leerde omzetten naar reële gedachten. De paniekaanvallen namen af en ik kon weer normaal functioneren. Nu, vijf jaar na deze treinervaring, voel ik me veel beter en de paniekaanvallen zijn zo goed als verdwenen. Wel blijf ik gevoelig voor angst en ik weet dat het altijd een deel van mijn leven zal blijven, maar gelukkig een stuk minder dan vijf jaar geleden.

In 2010 heb ik een documentaire gemaakt over een jonge moeder met een angststoornis: Stille Schreeuw. Ik maakte ook het filmpje op de homepagina van deze website.

Stille Schreeuw van Nico de Laat op Vimeo.

 



  





 

 

 

 









 

 



 
















Film "Stille Schreeuw"